Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Sztuka starożytnego Egiptu. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Sztuka starożytnego Egiptu. Pokaż wszystkie posty

piątek, 27 marca 2015

Egipt -okres grecki

● Świątynia Horusa w Edfu. [ok.237 pne]
W starożytności ośrodek kultu Horusa; w południowej części Edfu znajduje się świątynia Horusa. Pylon świątyni jednej z największych i najlepiej zachowanych budowli sakralnych okresu ptolemejskiego (III–I wiek p.n.e.) Relief świątyni z około 60 roku pne na pylonie przedstawia Neosa Dionizosa zabijającego wrogów Egiptu przed Horusem i Hathor, Edfu było ważnym ośrodkiem religijnym Górnego Egiptu od czasów Starego Państwa do pierwszych wieków naszej ery.

Egipt -nowe państwo

● Kolosy Memnona (ok. 1370 rok p.n.e. wysokość ok. 20 m).
Kolosy w Tebach Zachodnich -posągi Amenhotepa III, XVIII dynastia, pozostałość po świątyni grobowej tego króla. Monolityczne rzeźby wykuto w blokach kwarcytu przetransportowa-nych tu z okolic Heliopolis, 700km na północ od Teb. W przedniej części tronu przedstawiono obok króla dwie kobiety: jego małżonkę, królową Taje (po prawej stronie króla) i jego matkę, królową Mutemuja (po lewej stronie). Na bocznych ścianach tronu wyrzeźbiono symboliczną scenę zjednoczenia Górnego i Dolnego Egiptu: dwaj bogowie o obwisłych piersiach, będący personifikacją Nilu, wiążą heraldycznie rośliny, symbolizujące północ i południe kraju, wokół znaku sema. Na znaku tym oparte są imiona Amenhotepa III.

● Świątynia Hatszepsut w Deir el-Bahari. (ok. 1460 rok p.n.e.)
Świątynia z XVIII dynastii, wzniesiona przez Senenmuta, faworyta i doradcę królowej, którego grób wykuto w skale u podnóża świątyni. Zniszczona częściowo już w starożytności przez trzęsienie ziemi, a także na skutek działalności ikonoklastów; świątynia jest obecnie terenem prac polskiej misji archeologicznej. 

● Królowa Nefertiti (ok. 1375 rok p.n.e. wys. 58,5 cm )
Studium portretu królowej Nefertiti, małżonki Echnatona, znaleziona w warsztacie rzeźbiarskim w Tell el-Amarna głowa świadczy zarówno o egipskim ideale kobiecego piękna, jak o kunszcie ówczesnych artystów. Znakomicie zachowana polichromia podkreśla subtelne rysy twarzy. Tiarę królowej zdobi ureusz i kolorowa przepaska. Rzeźbę wykonano z wapienia. 

● Złota maska Tutanchamona (ok. 1338 rok p.n.e. wys. 54 cm) 
Maska z jego grobu w Dolinie Królów, Teby Zachodnie. Przykrywała ona głowę zmarłego władcy ze schyłku XVIII dynastii. Inkrustowana elementami z pasty szklanej maska oddaje młodzieńcze rysy faraona. Magiczną ochronnej jego czoła stanowią głowy kobry i sępa –świętych zwierząt Dolnego i Górnego Egiptu. Sztuczna broda o zagiętym końcu identyfikuje króla z bogiem zmarłych, Ozyrysem. W wizerunkach żywych faraonów broda ma koniec prosto ścięty. Grobowiec Tutanchamona, odkryty w 1922 roku, jest jedynym grobem królewskim Nowego Państwa nie splądrowanym przez rabusiów.

● Świątynia Ramzesa II w Abu Simbel w Nubii
Największy z władców starożytnego Egiptu, Ramzes II z XIX dynastii, panujący w latach 1301 1234 p.n.e., polecił wznieść na południowym skraju swojego państwa dwie monumentalne świątynie grobowe, jedną dla samego siebie, drugą dla swojej żony Nefertari. Budowle powstały w skale z różowego piaskowca. W pochyłej ścianie wydrążono fasady świątyń wraz ze zdobiącymi je ogromnymi posągami małżonków. Świątyni faraona strzegą jego cztery ogromne siedzące statuy (trzy świetnie zachowane), zaś drugiej sześć figur Nefertari. Jedna z najciekawszych budowli sakralnych starożytnego Egiptu, świątynia wykuta w skale u brzegu Nilu. Przez stulecia świątynie pozostawały zasypane przez pustynię. Odkryto je (J.L. Burckhardt 1813) i odkopano (G. Belzoni 1817) w początkach XIX w. Tak przetrwała ponad 3tys lat. Jej dalsze losy musiały się rozstrzygnąć przed dwudziestu kilku laty, gdy po zbudowaniu drugiej tamy asuańskiej Nil utworzył w Nubii wielkie jezioro. Świątynię uratowano przed zlaniem w ten sposób, że pocięto ją na bloki, które przeniesiono na wyższy poziom i ponownie złożono, tworząc sztuczne wzgórze. Prace nadzorował komitet międzynarodowy kierowany przez prof. Kazimierza Michałowskiego.

● Muzykantki / Tancerka i dwie muzykantki. (ok. 1410 p.n.e.) 
Malowidło w grobie Nachta (nr 52, Teby) Spokój muzykujących dziewcząt kontrastuje z gibkimi ruchami tancerki, której ciało jest odsłonięte i ozdobione biżuterią, zgodnie z obyczajem zabaw w okresie XVIII dynastii

● Dwie Tancerki -Fragment malowideł ze sławnego grobu Nebamona ilustruje ucztę podczas „pięknego święta Doliny”, ku czci bogów, zmarłych, a także pozostających przy życiu krewnych i przyjaciół. Postacie dwu tancerek są świadectwem wyzwolenia artysty z więzów konwencji. Twarze dwu muzykantek przedstawione zostały z przodu, co jest wyjątkiem w dziejach malarstwa egipskiego. 

● Polowanie na dzikie ptactwo. Malowidło z grobu Menny (nr 69, Teby)pisarza i urzędnika w królewskich dobrach Totmesa IV. Menna z rodziną poluje na ptactwo wodne. Ginące ptaki są magiczno-poetyckim symbolem pokonanych demonów. Dwie ryby unoszące się w „górze wodnej” to Tilapia nilotica, symbol duszy zmarłego. Na uwagę zasługuje pełna wdzięku naga postać córki Menny, która pochyla się z łodzi, zbierając nenufary.

● Amenhotep IV Echnaton
Amenhotep przeprowadzając reformę religijną, zbudował miasto o nazwie Achetaton, do którego przeniósł z Teb stolicę państwa, oraz wzniósł liczne świątynie ku czci Atona; miasto istniało tylko przez okres trwania reformy, opuszczone i zniszczone pod koniec XIV wieku p.n.e. W wyniku prac wykopaliskowych odsłonięto m.in. ruiny zespołów pałacowych (malowidła ścienne, dekoracje z płytek fajansowych, posągi), kilku świątyń Atona, pracowni rzeźbiarza Totmesa, a w niej popiersie królowej Nefertiti (widoczne wyżej), w pobliżu miasta nekropolę; najważniejsze znalezisko archiwum dyplomatycznej korespondencji królewskiej zapisanej na tabliczkach pismem klinowym.

Egipt -stare państwo

● Piramida Dżesera w Sakkara (ok. 2650 p.n.e. wym. podstawa 125x109 m; wys. 62,3 m)
Plan piramidy Dżesera











Piramida schodkowa Dżesera
Piramida schodkowa Dżesera
Piramida schodkowa w Sakkara. Budowla ta (dzieło legendarnego Imhotepa), stanowi ogromny krok w rozwoju architektury egipskiej, będąc transpozycją konstrukcji drewniano-ceglanych na monumentalne formy kamienne. Pośrodku temenosu* –piramida schodkowa, wokół niej kaplice i dziedzińce o różnym przeznaczeniu.
* nietykalny obszar poświęcony bóstwu albo przeznaczony do celów kultu


● Posąg Dżesera (Dżosera)
Posąg Dżesera
Posąg Dżesera (fragment)
Posąg Dżesera jest jednym z pierwszych wizerunków władców w sztuce monumentalnej. Stał on pierwotnie w zamurowanej komorze zwanej serdab. Skupiona i dostojna twarz o wystających kościach policzkowych nosi cechy rzeźby portretowej. Na ramiona króla opada rozłożysta peruka, która okrywa chusta zwana nemesem –jeno z najczęściej spotykanych okryć głowy władców egipskich. Oznaką majestatu faraona jest także sztuczna broda.








Skryba z Sakkara (ok. 2400 rok p.n.e. wys. 53,7 cm)
Siedzący Skryba
ok.2400 p.n.e
Paryż, Luwr
Rzeźba odnaleziona została w okolicach Sakkary niedaleko tamtejszej Alei Sfinksów. Statua pisarza siedzącego ze skrzyżowanymi nogami i trzymającego na kolanach rozłożony zwój papirusu. Wykonana z wapienia rzeźba zachowuje żywą polichromię, a indywidualny wyraz twarzy podkreślają inkrustowane oczy. Rogówki wykonano z białego kwarcu, tęczówki z kryształu górskiego, a zielenice z hebanu.  Dzieło to jest różnie datowane: uważa się, że pochodzi ono z okresu panowania IV dynastii (2600-2350p.n.e.) lub V dynastii.
Wcześniejsze datowanie tłumaczy się powiązaniem dzieła z figurą Pehernerfera, która charakteryzuje się niektórymi podobnymi do skryby cechami stylistycznymi: małymi ustami, szeroką klatką piersiową i układem torsu. W okresie IV dynastii wykonano też m.in. figury synów Dżedefre o zbliżonych, siedzących pozach. Późniejsze datowanie ma związek z ikonografią postaci piszących na pergaminie – po V dynastii zmienił się typ ikonograficzny skryby ukazujący postać czytającą napisane przez siebie dzieło. -szczegóły



Triada Króla Mykerinosa z ok. 2530 roku p.n.e. (wys. 96 cm)
Triada Mykerinosa
Muzeum Egipskie, Kair

Rzeźba z zielonego łupku przedstawiająca władcę Mykerinosa (Menkaure) w koronie Górnego Egiptu, zwanej „białą koroną”, stojącego między boginią Hathor i żeńską personifikacją jednego z nomów –prowincji górnoegipskich. Hathor ma na głowie tarczę słoneczną umieszczoną między rogami krowy, druga zaś bogini -symbol prowincji, którą reprezentuje.
Rzeźba ta należy do zespołu posągów o podobnej kompozycji (prawdopodobnie osiem, wyżej widzimy trzy z nich) znalezionych w świątyni grobowej Mykerinosa z IV dynastii.







Posąg Mykerinosa i jego małżonki z ok. 2470 roku p.n.e. wys. 142 cm
Mykerinos i Chamerernebti 

Posąg wykonany z łupku, odznacza się miękkim modelunkiem struktury ciała. Intymność małżeńską podkreśla zarówno czuły gest królowej, jak i wyobrażenie obydwu postaci w jednakowej skali w podobnej postawie. Wraz z kilku triadami rzeźba ta zdobiła dolną świątynię grobową należącą do piramidy Mykerinosa w Gizie. 









Piramidy Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa w Giza (lata ok. 2550–2470 p.n.e.)
Piramidy Cheopsa, Chefrena, Mykerinosa
Giza, Egipt
Trzy słynne piramidy królów czwartej dynastii w Giza. Największa z nich piramida Cheopsa, miała początkowo wysokość ponad 146m, to jest 280 łokci egipskich; Chefrena 137m; Mykerinosa 62m. Boki jej podstawy mają długość 230m, kąt nachylenia –51º 50’. Pierwotna okładzina piramidy, wykonana ze szczególnie delikatnego wapienia, została w czasach nowożytnych rozebrana. Na południe od piramidy Mykerinosa wznoszą się trzy mniejsze groby o podobnym kształcie: dwa z nich to piramidy królowych, trzeci ma charakter kultowy i mógł być miejscem tymczasowego pochówku króla.




Sfinks (ok. 2600 rok p.n.e.)
Sfinks
Sfinks
Sfinks
Giza
Obok zespołu grobowego piramidy Chefrena leży wykuty w skale sfinks o głowie króla –najstarsza rzeźba egipska ogromnych rozmiarów: wysokość 20m, długość 57m. Stoi on obok dolnej świątyni grobowej wzniesionej z bloków kamiennych o wadze od 40 do 135 ton.












● Gęsi z Meidum (ok. 2600 roku p.n.e.)
Muzeum Egipskie
Kair
Fragment sławnego fryzu Gęsi z Meidum datowany na początek IV dynastii jest jednym z pierwszych malowideł ściennych Starego Państwa odnalezionych w mastabie Nefermaat. Obok bieli i czerni dzieło wprowadza gamę kolorów o wyszukanych odcieniach. Artysta użył w nim barwników w stanie naturalnym: tlenku żelaza dla czerni i odcieni brunatnych oraz malachitu i azurytu dla tonów zielonkawych i niebieskich. Wyjątkowa precyzja przedstawienia pozwala szczegółowo badać chenalopex, czyli gęś nilową jak gdyby była to ilustracja w podręczniku zoologii.



Egipt -okres predynastyczny

● Paleta Narmera (ok. 3100 rok p.n.e. wys. 63,5 cm).
Paleta Narmera
Muzeum Egipskie, Kair
Paleta Narmera
Upamiętniająca zjednoczenie Górnego i Dolnego Egiptu przez pierwszego dynastycznego władcę. Na awersie przedstawiono Narmera w koronie Górnego Egiptu jako zwycięzcę zabijającego wroga maczugą. Zoomorficznym symbolem władzy jest sokół, święty ptak boga Horusa, triumfujący nad ludem Dolnego Egiptu. W pochodzie ze sztandarami ukazanymi na rewersie palety król nosi koronę Dolnego Egiptu. Plastyczną wizją zjednoczenia kraju jest tu para zwierząt w symetrycznym układzie ze splecionymi szyjami. Znaleziona w Hierakonpolis paleta należy do najstarszych zabytków pisma egipskiego. Wieńczy ją imię króla wpisane w kwadratową figurę stylizowaną na fasadę pałacu. Imię króla: poziome wyobrażenie suma nar i pionowy rysunek dłuta mer. Po obydwu stronach imienia pojawiają się emblematy przypominające Hator, boginię-matkę o ciele krowy i ludzkiej twarzy. Godna uwagi jest stylizacja rogów bogini; ich kształt i układ przypominają do złudzenia wzniesione ręce kobiet przedstawionych na predynastycznych naczyniach, a także w postaci stylizowanych figurek. Symboliczna jest wymowa scen przedstawionych w środkowej części palety; po jednej stronie widzimy Narmera w hieratycznej postawie, chwytającego za czub pojmanego wroga i uderzającego weń maczugą trzymaną w podniesionej ręce. Do korony przywiązana jest rzemykiem sztuczna broda władcy. Jego biodra osłania krótki fartuszek, a do pas przymocowany jest ogon zwierzęcy, opadający luźno na łydki. Siłę króla podkreśla starannie wymodelowana muskulatura jego rąk i nóg. Sokół –wcielenie faraona; swym ludzkim ramieniem Horus-sokół, trzyma na uwięzi wroga, wyobrażonego skrótowo jako głowa tworząca całość ze skrawkiem ziemi, którego wyrastają zarośla papirusu. Za królem figura pomywacza stóp niosącego sandały faraona. Pod nogami Narmera dwóch padających lub uciekających Azjatów, za nimi zaś symboliczny kwadrat murów miejskich z ich wykuszami. Na odwrocie palety centralną scenę, stanowią dwie lwice o wydłużonych i splecionych szyjach –symbol zjednoczenia Górnego i Dolnego Egiptu. Powyżej Narmer w czerwonej koronie Dolnego Egiptu w triumfalnym pochodzie ze sztandarami przed ciałami pokonanych wrogów o odciętych głowach.

● Paleta łowcy (ok. 3100 rok p.n.e. dł. 66,5 cm).
Paleta łowcy
Rytualna paleta dekorowana scenami polowań i postacią dwugłowego byka jako symbolu władcy. Schyłek okresu predynastycznego.






● Paleta byka
Paleta byka
Paleta byka
Predynastyczna paleta zwieńczona zoomorficznym symbolem faraona tratującego wroga. Zarys murów miejskich ze znakami hieroglificznymi wewnątrz to reminiscencja zwycięstw nad obcymi ludami.












● Paleta szakali
Paleta szakali
Reprezentuje grupę podobnych zabytków znalezionych w Hierakonpolis, charakteryzujących się symetryczną kompozycją zwierząt, których sylwetki stanowią ramę dla figur centralnych. Wśród tych ostatnich występują często fantastyczne zwierzęta, np. pantery o wężowej głowie. Pośrodku palety widoczny jest krążek, miejsce rozcierania barwników.